Z dobrego upieczesz najlepsze!

Chleb żytni: skarbnica witamin i minerałów

 

 

 

Polska należy do czołowych producentów żyta na świecie. Polscy konsumenci najczęściej wybierają chleb pszenny, jednak w ostatnich latach jego konsumpcja zmalała, natomiast zauważono wyraźne zwiększenie spożycia chleba żytniego. To bardzo korzystne zjawisko, ponieważ ze względu na walory pieczywa żytniego jest ono zalecane przez dietetyków.

Rola produktów zbożowych w diecie

Produkty zbożowe odgrywają zasadniczą rolę w diecie i znajdują się u podstawy piramidy żywieniowej. Obok płatków, ryży i kasz zalecane jest spożywanie pieczywa, które stanowi podstawowy składnik diety Polaków.

Chleb pszenny czy żytni?

Mąka pszenna jest bardziej oczyszczona niż żytnia, przez co ma w składzie mniej cennych składników odżywczych. Żyto zawiera więcej minerałów niż pszenica (m.in. wapnia, potasu, cynku, miedzi oraz manganu) oraz większą ilość witamin z grupy B. Jest bogatsze w węglowodany nieskrobiowe i znajduje się w nim więcej lizyny (aminokwasu, który decyduje o wykorzystaniu białka ze zbóż na cele budulcowe). Pszenica i żyto mają podobną zawartość tłuszczu, jednak tłuszcz z żyta jest łatwiej przyswajalny przez organizm. Istotne jest też to, że mąka pszenna zawiera gluten, natomiast w mące żytniej gluten jest osłabiony przez śluzy, czyli związki rozdzielające białka glutenu, przez co te nie mogą spełniać swojej roli.

Indeks glikemiczny pieczywa żytniego wynosi około 50, zaś pieczywo z mąki pszennej ma indeks glikemiczny w granicach 70-85. Ponieważ otyłość staje się coraz bardziej poważnym globalnym problemem, Światowa Organizacja Zdrowa zaleca spożywanie produktów, których indeks glikemiczny nie przekracza 70. Wysoki indeks glikemiczny pokarmu powoduje nagły wzrost poziomu glukozy we krwi, co może być niebezpieczne dla osób otyłych oraz chorujących na cukrzycę.

Nie jest jednak prawdą, że pieczywo pszenne nie zawiera żadnych wartościowych składników. Pszenica ma w składzie więcej błonnika oraz więcej niektórych witamin niż żyto (np. więcej witaminy PP). Co prawda żyto zawiera mniej białka niż pszenica, ale za sprawą obecności białek rozpuszczalnych ma wyższą wartość odżywczą, więc i na tym polu chleb żytni przewyższa pszenny. Trzeba też wziąć pod uwagę, że chleb żytni jest bardziej ciężkostrawny niż pszenny, dlatego może powodować pewien dyskomfort u cierpiących na chorobę wrzodową.

Zalety chleba żytniego

Osoby, które chciałyby kupić pieczywo żytnie mają spory wybór, m.in. bułki żytnie (z mąki, typ 580), chleb pytlowy (z mąki, typ 720), chleb sitkowy (z mąki, typ 1400), chleb starogardzki i staropolski (z mąki, typ 1850) oraz chleb razowy, razowy litewski, razowy wileński, razowy wytrawny i pełnoziarnisty (z mąki, typ 2000 z dodatkiem mąki, typ 720). Dlaczego warto wybierać właśnie te chleby? Ze względu na ich walory zdrowotne. Wystarczy wymienić substancje mineralne, które zawiera pieczywo żytnie: potas, magnez, wapń, mangan, żelazo, sód, kobalt, miedź, cynk, chrom, fosfor, jod, bor, witaminy z grupy B oraz aminokwasy.

Sprzyja odchudzaniu

Wyniki badań opublikowanych w Nutrition Journal pokazują, że spożywanie na śniadania chleba żytniego pomaga w utrzymaniu prawidłowej masy ciała. Okazało się, że osoby które jadły codziennie rano chleb żytni w dalszej części dnia odczuwały mniejszy głód niż badani, którzy spożywali chleb pszenny. Chleb żytni daje uczucie "sytości", więc zmniejsza się potrzeba jedzenia.

Wspomaga pracę serca

Codzienne spożywanie chleba żytniego pomaga w obniżeniu stężenia cholesterolu LDL, a także zmniejsza ryzyko wystąpienia chorób sercowo-naczyniowych. Alkaloidy zawarte w ziarnie żyta pobudzają włókna mięśni gładkich naczyń krwionośnych oraz zapobiegają miażdżycy.

Ułatwia trawienie

Pieczywo żytnie na zakwasie ma korzystny wpływ na układ pokarmowy. Sprzyja odpowiedniej florze bakteryjnej w jelitach, równocześnie eliminując rozwój chorobotwórczych bakterii, a kwas mlekowy zawarty w chlebie ułatwia trawienie i zapobiega występowaniu zaparć.

Przeciwko nowotworom

Badania dotyczące profilaktyki chorób nowotworowych wykazały, że w społecznościach, w których spożywa się dużo produktów z pełnego ziarna dużo rzadziej występują nowotwory okrężniczo-prostnicze oraz rak żołądka. Lignany zawarte w życie są przetwarzane przez mikroflorę jelitową w związki, które zmniejszają ryzyko powstania nowotworów. Wykazano, że spożywanie ziaren żyta może pomóc w zapobieganiu nowotworów sutka, raka jelita grubego i prostaty oraz powstrzymać wzrost nowotworu okrężnicy.

Zwiększa odporność

Jedzenie chleba żytniego to świetny sposób na zwiększenie odporności organizmu. Podczas fermentacji składników tego zboża powstają kwasy tłuszczowe i arabinoksylany, które wspierają produkcję limfocytów.

Źródła:

Chleb żytni górą!

Chleb żytni - sprzymierzeniec odchudzania

Pieczywo – dlaczego warto jeść i jakie wybierać?

Produkty powiązane z tym artykułem

mapa strony Projekt i wykonanie Omnibrand we współpracy z ROXX Media