Z dobrego upieczesz najlepsze!

Linzer Torte-najstarsze ciasto świata

Kto je wymyślił? Nie wiadomo. Ale to wypiek, którego przepis jest znany dłużej niż 350 lat! Istnieją na to dowody: po raz pierwszy przepis na Linzer Torte został zamieszczony w niemieckiej książce kucharskiej w 1653 roku.

 

W publikacji znalazły się przepisy na aż 4 warianty tego specjału, dziś można spotkać jeszcze więcej jego wersji, łącznie z odmianą"ciasteczkową".

Najstarszy przepis

Do 2005 r. sądzono, że najstarszy przepis na Linzer Torte pochodzi z 1696 r., jednak Waltraud Faißner, autor książki "Wie mann die Linzer Dortten macht" ("Jak przygotować Linzer Torte?") odnalazł jeszcze starszy przepis na to ciasto w archiwum klasztoru benedyktynów w austriackim Admont. Przepis pochodzi z 1653 r. i został zamieszczony książce kucharskiej Anny Margarity Sagramosy „Buech von allerley Eingemachten Sachen, also Zuggerwerckh, Gewürtz, Khütten und sonsten allerhandt Obst wie auch andere guett und nützlich Ding etc.". Przepis, który przed 2005 r. uznawano za najstarszy został odnaleziony w bibliotece w Wiedniu. Z kolei pierwsza zachowana drukowana książka z przepisem na Linzer Torte pochodzi z 1718 roku (nosi tytuł "Neues Saltzburgerisches Koch Buch").

Kto wymyślił Linzer Torte?

"Autorstwo" przypisywano kilku cukiernikom. Wiele osób na podstawie nazwy wypieku wnioskowało, że stworzył go kucharz o nazwisku Linzer i taka oficjalna wersja obowiązywała na dworze Cesarza Franciszka Józefa i Cesarzowej Sissi. Wiadomo jednak, że nie jest to zgodne z prawdą, ponieważ pierwszy przepis na najstarsze ciasto świata został opublikowany prawie dwieście lat przed narodzinami Franciszka Józefa, a w latach 1400-1831 ani w Wiedniu ani w całej Austrii nie mieszkał żaden piekarz ani cukiernik o nazwisku Linzer.

Za "wynalazcę" austriackiego ciasta uchodził też Johann Konrad Vogel, jednak dziś wiadomo, że to na pewno nie on wymyślił ten wypiek. Cukiernik żył znacznie później niż odnotowano pierwsze przepisy na to ciasto. Vogel miał jednak udział w popularyzacji Linzer Torte, ponieważ uruchomił masową produkcję słodkiego specjału.

Musimy spojrzeć prawdzie w oczy: prawdopodobnie nigdy się nie dowiemy, kto wymyślił znany wypiek, ponieważ w czasach, z których pochodzi pierwszy przepis na niego pozycja społeczna kucharzy i cukierników była niska i nie upamiętniano ich nazwisk.

Linzer Torte a Linz

Nazwa Linzer Torte pochodzi najprawdopodobniej od nazwy ciasta, z którego jest formowane (Linzer Teige), ta zaś od nazwy austriackiego miasta Linz, skąd wywodzi się ten deser i gdzie do dziś jest bardzo popularny i masowo produkowany.

Jak już wspomnieliśmy najstarszy przepis na ten wypiek pochodzi z 1653 r., jednak są dowody na to, że podobne wypieki były znane w Linz już wcześniej. Dziś w muzeum usytuowanym w tej miejscowości znajduje się więcej niż 80 przepisów na Linzer Torte opublikowanych przed 1858 rokiem.

Jak Linzer Torte stał się sławny

Początkowo Linzer Torte był spożywany tylko przez bogatych ludzi (szlachtę i duchowieństwo), ponieważ jego składniki były bardzo drogie. Po wymyśleniu cukru buraczanego ciasto stało się dostępne dla większej liczby osób. W XVIII i XIX wieku wypiek był często wspominany w zapiskach pisarzy-podróżników. Jednym z jego fanów był arcyksiąże Franz Karl (1802-1878). Jako pierwszy masową produkcję Linzer Torte rozpoczął wspomniany już Johann Konrad Vogel (1796-1883) około 1823 roku. Vogel przybył do Linz z Frankfonii i tam poślubił wdowę po cukierniku, Katherinę Kress. Jednak największy udział w popularyzacji Linzer Torte miał rodowity mieszkaniec Linz. W 1856 roku pochodzący z tej miejscowości Franz Franz Hölzhuber wyemigrował do USA, a dokładnie do Milwaukee, gdzie rozpoczął produkcję Linzer Torte. Z czasem ciasto stało się znane w całych Stanach Zjednoczonych.

Dziś Linzer Torte jest konsumowane szczególnie w okresie Bożego Narodzenia w Austrii i kilku innych krajach: Niemczech, Szwajcarii, Węgrzech oraz we Włoszech. W Niemczech jest przygotowywany z nadzieniem z dżemu malinowego, a w Austrii z dżemu z czerwonych porzeczek.

Linzer Torte dziś i kiedyś

Linzer Torte jest przygotowywane z kruchego ciasta Linzer Teige z mielonymi migdałami lub orzechami laskowymi lub czasem włoskimi, nadzieniem z dżemu z czerwonych porzeczek (lub opcjonalnie z dżemu malinowego) oraz z przyprawami korzennymi. Początkowo aromatyzowano ciasto jedynie skórką cytrynową, a potem zaczęto dodawać gałkę muszkatołową, goździki oraz inne przyprawy. W składzie znajdują się poza tym mąka, masło, żółtka jajek, cukier oraz sok z cytryny.

Obowiązkową dekoracją Linzer Torte jest kratka z ciasta, która towarzyszyła temu wypiekowi od zawsze. Często na wierzchu umieszcza się także posiekane migdały. Wypiek z reguły składa się z dwóch warstw (kruchego ciasta i dżemu) oraz dekoracji, ale można też spotkać Linzer Torte z trzema, a nawet czterema warstwami. Zdarzają się też warianty z bitą śmietaną i białkami jajek zapieczonymi na cieście oraz z Linzer Torte z nadzieniem ze śliwek czy moreli.

Ciasteczkowy wariant

Gdy ciasto stało się sławne powstała także jego wersja ciasteczkowa, zwana Linzer Augen (oczka Linzu) i stanowiąca miniaturową wersją Linzer Torte. Kawałki ciasta na ten wypiek są formowane w kształcie kółek. Pomiędzy dwoma warstwami umieszcza się dżem, a górna warstwa ciasta ma wyciętą dziurkę w kształcie serca lub kółka, tak że dżem jest widoczny. Zdarza się też, że Linzer Augen mają inny kształt lub 3 dziurki zamiast jednej.

Te bardzo aromatyczne ciasteczka można kupić na świątecznych jarmarkach w Austrii i w wiedeńskich kawiarniach. Nie wiadomo, w jakim kraju zostały wymyślone: niektórzy twierdzą, że w Austrii, a inni że w Niemczech. Jeszcze inni twierdzą, że powstały w USA, po tym jak ciasto Linzer Torte stało się tam popularne.

Produkty powiązane z tym artykułem

mapa strony Projekt i wykonanie Omnibrand we współpracy z ROXX Media