Z dobrego upieczesz najlepsze!

Strudel: austriacki deser o tureckich korzeniach

Sernik wiedeński i tort Sachera – o tych austriackich przysmakach już pisaliśmy. Dzisiaj przedstawimy historię innego ciasta z tego kraju: strudla. Jednak czy aby na pewno tam się narodził? Odkrywamy tajemnice deseru!

Jak strudel podbił Austrię?

Pierwszy zachowany przepis na strudel pochodzi z 1696 roku, a samo ciasto stało się bardzo popularne dopiero w XVIII wieku, jednak istniało już dużo wcześniej.

W XVI w. miały miejsce najazdy wojsk tureckich na Europę, które zostawiły trwałe ślady w historii Starego Kontynentu – również kulturalne, a co za tym idzie: kulinarne. W czasie gdy Turcy okupowali Węgry mieszkańcy tego kraju poznali baklavę – orientalne ciasto, które przygotowywano z cieniutkiego ciasta i wypełniano słodkim farszem. Podobny do strudla deser powędrował do kuchni wiedeńskiej. Stopniowo zmieniano jego recepturę, aż w końcu zagościł w całej Monarchii Habsburskiej. Jednak niektóre źródła wskazują również wpływy mauretańsko-hiszpanskie na powstanie wiedeńskiego strudla. Za sprawą Maurów przepis na ciasto miał się rozpowszechnić w południowej Francji oraz w Hiszpanii, a stamtąd dotrzeć do Austrii.

Rodzaje strudla

Większość osób zapytana czym jest strudel powiedziałaby to ciasto z jabłkami. I rzeczywiście – Apfelstrudel jest najpopularniejszym wariantem tego wypieku. Do jego przygotowania najlepiej użyć zielonych i twardych jabłek o cierpkim smaku. Jednak charakterystyczne, wielowarstwowe ciasto może mieć bardzo różne nadzienia. Innymi znanymi wersjami tego przysmaku są: Topfenstrudel (z nadzieniem z twarogu), Milchrahmstrudel (czyli strudel mleczno-kremowy), Weichselstrudel (ciasto z wiśniami), Nussstrudel (z orzechami) oraz Mohnstrudel (z makiem). W strudlu można spotkać również nadzienie z owoców takich jak: czereśnie, morele, winogrona, śliwki i gruszki, a także migdałów, rodzynek czy z kawy.

Apfelstrudel najczęściej jest podawany na gorąco i z bitą śmietaną, jednak zdarza się, że strudle są serwowane na zimno, a dodatki do nich mogą być bardzo różne. Gałka lodów, krem czekoladowy, śmietana, sos waniliowy, cukier puder – to tylko niektóre z nich.

Z czasem pojawiły się także wersje strudli słonych i pikantnych, np. z nadzieniem z kapusty kiszonej, grzybów, szpinaku, dyni czy z mięsa.

Strudel cieszyński

Cieszyn może się pochwalić własną wersją strudla i do dziś kultywowana jest w nim tradycja przyrządzania tego wypieku, a podczas corocznego polsko-czeskiego, trwającego trzy dni święta odbywa się konkurs na najlepszy strudel.

 Jak głosi legenda do Cieszyna przepis na strudel przywiozła Katarzyna Sydonia: córka księcia saskiego Franciszka I, która wyszła za Wacława III Adama i została księżną cieszyńską. Zwano ją Czarną Księżną. Jedni mówią, że to przez czarne suknie, które przybrała po śmierci męża, drudzy że zawdzięcza przydomek „czarnemu” (szczególnie wobec poddanych) charakterowi. Jednak jeszcze inni utrzymują, że określano ją tak ze względu na kolor maku, jaki stanowił nadzienie strudla z rodzimej Saksonii, którego smak uwielbiała.

 Jeszcze inna legenda głosi, że gdy arcyksiężna Maria Krystyna wychodziła za mąż za księcia Alberta Saskiego otrzymała wiano, które stanowiły Księstwo Cieszyńskie oraz... gruba księga kucharska z przepisami cesarzowej Marii Teresy. A wśród nich miał się znaleźć przepis na wiedeńską odmianę strudla jabłkowego, który podawano na różne sposoby: na gorąco lub zimno-z bitą śmietaną i lodami waniliowymi oraz budyniem czy z cukrem pudrem.

Nie wiadomo, czy przytoczone historie są prawdziwe, jednak pewne jest, że Cieszyn kultywuje tradycje wypieku strudla i ten specjał można zamówić w wielu lokalnych kawiarniach i cukierniach.

 Ciekawostki:

  • Nazwa „strudel” to niemieckie słowo, które dosłownie oznacza „wir”.

  • W podziemiach Pałacu Schönbrunn w Wiedniu można obejrzeć Strudelshow, czyli prezentację wytwarzania Apfelstrudla.

  • Wiele krajów ma swoje wersje strudli, które różnią się od tradycyjnego wiedeńskiego strudla, np. tyrolski deser Apfelstrudel składa się z nadzienia jabłkowego otoczonego cienką warstwą kruchego ciasta.

  • W czasie Święta Trzech Braci odbywającego się w Cieszynie cukiernicy upiekli 60-metrowego strudla, do którego przygotowania zużyto 100 kg jabłek i 28 kg ciasta.

mapa strony Projekt i wykonanie Omnibrand we współpracy z ROXX Media